Zoals beloofd hier de afsluiter van onze weblog.


Vooraf:
In Bolivia krijg je vaak tegenstrijdige berichten te horen. Je weet nooit hoe het nu precies zit. Je weet dus niet of de informatie feitelijk is, of gebaseerd op meningen. Ook deze informatie is verwerkt in dit eindverslag. Dit verslag schets voornamelijk een persoonlijk gevormd beeld.


Achtergrondinformatie:

Om het land, de bevolking en de politieke richting enigszins te kunnen begrijpen is het nuttig om wat achtergrondinformatie te hebben. Ongeveer 56% van de bevolking bestaat uit indianen, 30% uit mestiezen van indiaans/blanke afkomst, 10% van (meest Spaanse) blanke afkomst en ca. 4% zijn negers en van Aziatische afkomst. De grootste steden zijn La Paz (ca. 785.000 inwoners), Santa Cruz ( ca. 767.000), Cochabamba (ca. 449.000), El Alto (ca. 446.000), Orura (ca. 202.000), de hoofdstad Sucre (ca. 145.000) en Potosí (ca. 123.000). in La Paz is de helft van de bevolking indiaans en de bevolking van Santa Cruz bestaat voor driekwart uit mestiezen en Europeanen. In totaal leven er 32 indiaanse volkeren in Bolivia. De armoede is zowel op het platteland als in de steden onder de indianen het grootst, hoewel de steeds groter wordende groep stedelijke indianen (cholos) het aanzienlijk beter heeft dan de indianen op het platteland. Mestiezen vormen vaak de middenstand en de hogere functies worden vaak door de blanken bekleed. De negers in Bolivia stammen rechtstreeks af van de slaven die eeuwen geleden door de Spanjaarden uit Afrika gehaald werden. Bolivia is rijk aan grondstoffen, maar de arme bevolking kan hier niet van profiteren. Bolivia is één van de armste landen van Latijns-Amerika. Door gebrek aan onderwijs, gezondheidszorg en andere voorzieningen kunnen de kansen die het land biedt niet benut worden.


De bevolking en onze bevindingen:

Bolivia is een gastvrij land. De mensen zijn aardig en behulpzaam. Bolivianen zijn gelaten. Men beseft dat men elkaar nodig heeft. Familie en vrienden zijn belangrijk. Familie en vrienden begroeten elkaar hartelijk. Één kus voor vrienden, één kus voor vrienden van je vrienden of vrienden van je familie en twee kussen voor familieleden. Mannen omhelzen elkaar. Iemand die je innig begroet, zal je niet snel slaan. Na twee maanden in Sucre vertoeft te hebben, hadden we leuke contacten. We kwamen de zus van onze gastmoeder in een restaurant tegen en werden op de gebruikelijke familiewijze begroet. We werden zelfs een keer vanuit een voorbijrijdende auto nageroepen en begroet door de vrouw van de directeur van de school waar we Spaans hadden geleerd. De directeur van de school begroette Inge (lees kuste), toen we als klant bij het aangelegen toeristenbureau een reis naar Uyuni boekte. Bij het boeken van de trip naar Uyuni werden we erg vaak gestoord door docenten die langs kwamen, die we in de 5 weken Spaanse les hadden leren kennen. Allemaal wilde ze weten hoe het met ons ging. De dame die voor ons de reis aan het boeken was, heeft veel geduld moeten hebben.

En geduld hebben de Bolivianen. Spaans is de voertaal. Door de vele verschillende volkeren en hun verschillende talen en door het gebrek aan goed onderwijs voor iedereen, spreekt niet iedereen (goed) Spaans. We hebben zelfs meegemaakt dat twee Boliviaanse gidsen elkaar niet altijd begrepen. Bolivianen nemen ruim de tijd om elkaar proberen te begrijpen. Misverstanden komen dan ook vaak voor en volgens mij wordt hier ook vaak juist dankbaar gebruik van gemaakt.

We hebben gemerkt dat het in Bolivia niet uitmaakt hoe je er uit ziet. In Westerse landen word je nog al eens snel beoordeeld en soms wel eens veroordeeld op je uiterlijk. Wat overdreven gezegd, maar in rijke Westerse landen wordt je straks misschien wel negatief beoordeeld als je er niet goed uitziet, want je kunt er wat aan laten doen. Een moeder die een mongooltje op de wereld zet is het zelf schuld, want ze had haar ongeboren kind kunnen laten testen op het syndroom van down. In Bolivia hebben ze andere belangrijkere zaken waar ze zich druk over moeten maken. We hebben ook het gevoel dat “afwijkend” gedrag niet veroordeeld wordt. Bolivianen accepteren veel meer van elkaar. Iedereen heeft zo zijn gebruiksaanwijzing.

Bolivianen zijn behulpzaam. Een chauffeur die met zijn auto vast staat in de modder, wordt geholpen, tenminste als er iemand langs komt. Ook zijn de Bolivianen altijd bereid om je de weg te wijzen, ook al weten ze de weg niet. Ze sturen je altijd een kant op. De een stuurt je naar links en de ander stuurt je weer terug. Een vrouw die we hebben leren kennen in Sorata gaf aan dat de rede hiervan wel eens in het verleden zou kunnen liggen. Zo werden vroeger de Bolivianen onderdrukt door de Inca´s en daarna door de Spanjaarden. Ze durven geen “nee” te verkopen, bang voor sancties. Deze cultuur zit heel diep geworteld.

Afspraken zijn er niet om nagekomen te worden. Een taxi die je voor morgen besteld hebt, waarvan de taxichauffeur zelfs jou nog terug belt om de rit te bevestigen, komt gewoon niet opdagen. De bouwvakker waar je een prijs mee hebt afgesproken komt enkele weken te laat en vertelt dan ook nog eens dood leuk dat de afgesproken prijs verhoogd wordt. Als je het hier niet mee eens bent en dreigt dat hij kan vertrekken zonder opdracht, dan draait de bouwvakker zich om en vertrekt zonder wrong feelings. De gids van een touroperator heeft een stuk in zijn hakken gezopen en kan zijn eigen baas bij nader inzien toch niet midden in de nacht van het vliegveld afhalen. Je kunt de gids ontslaan, maar je krijgt er geen betere voor terug. Tranquille. Het maakt echter in Bolivia ook allemaal niks uit. Omdat in Bolivia weinig geregeld is, heb je ook weer snel iets anders geregeld. In het dagelijks leven heb je weinig te maken met ingewikkelde procedures en automatiseringssystemen. En procedures die er zijn, worden vaak gewoon niet opgevolgd. Het niet nakomen van afspraken heeft dus bijna nooit nadelige consequenties. Je komt nooit te laat, hooguit wat later, of helemaal niet. En dat begrijpt iedereen.

In Nederland zou dit ondenkbaar zijn. Maar het niet nakomen van afspraken kan voor mensen in de westerse landen dan ook vervelende consequenties hebben. Je baas wacht je bij de deur op, want hier geldt; tijd is geld. Klanten hebben een drukke agenda en wachten niet op je. Hier moet alles efficiënter en effectiever, want elk jaar moet er 10% meer winst gemaakt worden. Ik snap nu waarom zelfs de aardigste lief uitziende dames waar je het niet van verwacht, bumperkleven. Ze staan gewoon onder druk.

Bolivianen werken pas echt om te leven en zeker niet andersom. Dit betekent ook dat wanneer een Boliviaan voorlopig voor de eerst komende dagen voldoende verdiend heeft, hij zijn zaak gewoon even een paar uur eerder dicht doet of een dag gesloten blijft. Voor een Westerling heel vervelend, want als je net gepland had om een kleurenprintje ergens af te laten drukken, is de printman gewoon even weg. Deze ingewikkelde taak kan ook niet door een andere collega overgenomen worden, want deze collega is er voor de kopieën en niet voor de printjes. Het lijkt er op dat Bolivianen het moeilijk vinden om andermans werk over te nemen en daarmee andermans verantwoordelijkheden over te nemen.


Bolivia, een land in verval:

Evo Morales is een Boliviaanse boerenleider/politicus en sinds begin 2006 president van Bolivia. Morales was voorheen lamaherder, muzikant, werkte in de cocateelt en werd vervolgens vakbondsman. Hij kreeg in 2005 70% van de stemmen; het hoogste percentage van de 68 parlementsleden die rechtstreeks werden gekozen. Evo is een links georiënteerde leider. Bolivia is nu Socialistisch, wat gezien kan worden als een overgang naar het Communisme. Hiermee zou Bolivia andere landen in Zuid Amerika volgen, die reeds communistisch geworden zijn, zoals Cuba in 1959. Er dreigt dan een afbraak te ontstaan van democratische rechten. Evo heeft zijn eigen ambtstermijn verdubbeld. Omdat in La Paz veel Indianen wonen heeft Evo hier veel aanhang. De bevolking van Santa Cruz en Sucre bestaan grotendeels uit mestiezen en Europeanen. Het is dan niet echt verwonderlijk dat in deze steden vaak geprotesteerd wordt tegen het socialistische beleid van Evo Morales. Toen Evo nog in de oppositie zat en vakbondsleider was, heeft hij vaak opgeroepen tot het opwerpen van blokkades. Hij heeft met deze blokkades destijds veel bereikt en daarmee bewezen aan het volk dat je met het opwerpen van blokkades je doel kunt bereiken. Helaas wordt nu zijn eigen tactiek nog steeds gebruikt, echter nu tegen zijn eigen beleid.

Bolivia is bezig enkele bedrijven te nationaliseren. Entel was een Italiaans telecom bedrijf. Dit bedrijf heeft veel geïnvesteerd in de infrastructuur. Ze zijn echter verzocht om op te stappen. Ze kregen wat geld mee, maar niet voldoende om alle gedane investeringen te compenseren. Nu is het telecom netwerk verouderd en werkt erg traag en soms niet. Wanneer een zendmast uit de lucht is, kan het vier dagen duren voordat er iemand komt die op de reset-knop drukt.

AeroSur was een Boliviaanse luchtvaartmaatschappij. De president van AeroSur kwam uit voor zijn mening over de huidige politiek, waarna zijn bedrijf bedreigd werd met sancties, waarop AeroSur heeft besloten het hoofdkwartier in Paraguay te vestigen.

Het zijn enkele verontrustende berichten die ons te oren kwamen. Bolivia heeft geen gunstig vestigingsklimaat voor buitenlandse investeerders. Dit, in combinatie met de Boliviaanse werkmentaliteit, helpt niet de armoede in dit land te bestrijden.

Er zitten niet alleen negatieve kanten aan dit verhaal. Evo weert gehaaide westerse ondernemers, die zijn land leeg komen plunderen, de grondstoffen exploiteren en daarna weer met de dollars ervan door gaan. Zoiets dergelijks is gebeurt in Mongolië in de goudmijnen. Chinezen zouden een aantal jaren het goud delven en de kennis overbrengen op de Mongolen. Na deze termijn zouden de Mongolen zelf in staat moeten zijn om het goud zelfstandig verder te delven. Echter Chinezen zijn keiharde werkers en voordat de aantal contractueel vastgelegde jaren voorbij waren, was al het goud eerder gedolven dan verwacht. De Mongolen bleven achter met de kennis, maar zonder goud.

Bolivia verkoopt zijn petroleum voor een schijntje aan het buitenland en koopt het terug in de vorm van benzine voor onevenredig veel meer. De grondstoffen die gedelfd worden door buitenlandse ondernemers verdwijnen voor een zeer groot percentage naar het buitenland.

Landgoed en/of een huis kopen in Bolivia kan riskant zijn. Als alles genationaliseerd wordt, betekent dat dat alles voor het volk is en niks persoonlijk voor jou. Iets als een kadaster kennen ze daar niet. Je betaalt dus voor land en een huis, terwijl de regering het altijd van je kan afnemen.

Is er corruptie in Bolivia?
Ja, zeker weten. Tot in de onderste lagen van de bevolking. Echter corruptie heeft niet altijd direct kwalijke gevolgen en het gaat niet altijd om zeer grote bedragen. Ik noem het “onschuldige” corruptie. Het is een cultuur en een manier om zaken sneller geregeld te krijgen. Corruptie in de top van de regering is er gegarandeerd ook, net als in Europa. Ook hier maakt een Italiaanse minister misbruik van zijn macht en misbruikt een minderjarig meisje. Eens Franse senator en voormalig minister van binnenlandse zaken is schuldig bevonden aan corruptie rond lucratieve contracten voor politiematerieel. Ons koningshuis heeft mensen in dienst die belastingen weten te ontwijken. Ik heb het hier niet over ontduiking van belasting, maar over ontwijking. Officieel geen corruptie, maar toch.

Hoe is het voor ons om weer terug in Nederland te zijn, wat hebben we geleerd?
We hebben er een warm hart aan overgehouden. De manier hoe mensen in Bolivia met elkaar omgaan, is socialer en minder veroordelend dan in Nederland. Natuurlijk heb je ook in Bolivia zaken waar je je aan kunt ergeren. Je moet in Bolivia bijvoorbeeld heel erg veel geduld hebben. Uiteindelijk gaat het er om welke land met zijn gebruiken het best bij je past.


Tot slot:

Only dead fish go with the flow.
Heb geen dingen op je verlanglijstje staan. Als je iets wilt, doe het gewoon.
Dromen zijn bedrog, behalve die waar je werk van maakt.
Geniet nu al van je dromen, ook al liggen ze nog ver weg.
Het leven is een puzzel en het ontbrekende stukje ben jezelf.

Diegene die tegen je zegt dat je realistisch moet blijven, heeft meestal angst om zelf eens iets moois neer te zetten. Het is allemaal onzekerheid. En van daaruit proberen we elkaar klein te houden. Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg. (Huub van Zwieten, 2010)

Er is niets verhevens aan om jezelf klein te houden. In je dromen en je wensen zit juist datgene verborgen wat jij kunt neerzetten. Dat is wat jij te bieden hebt aan anderen. Je dromen najagen is daarom het meest onbaatzuchtige wat je kunt doen, want daarin zit het cadeautje van jou aan de wereld verborgen. (Huub van Zwieten, 2010)